Erkek At Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden İnceleme
İstanbul’da, her gün bir şekilde birbirimizin yanından geçiyoruz. Kadıköy’de bir kafede otururken, kadınların bir arada yüksek sesle güldüklerine, erkeklerin ise çoğunlukla tek başlarına ya da gruplar halinde sessizce sohbet ettiklerine şahit oluyorum. Ama bu farklılıklar sadece gözlemlerle sınırlı değil; toplumsal cinsiyetin, çeşitliliğin ve sosyal adaletin kesişim noktasında önemli soruları da gündeme getiriyor. Bugün, bir kelimenin derin anlamını sorgulamak istiyorum: “Erkek at ne demek?”
Erkek At Ne Demek ve Ne Anlama Geliyor?
Bu soruyu gündeme getiren ilk durum, bir arkadaşımın “Erkek at gibi bir şey oldum” demesiydi. O an için anlamını tam kavrayamamıştım. Sonradan, İstanbul’un sokaklarında bu kavramın daha fazla yankı bulduğunu fark ettim. “Erkek at” ifadesi, genellikle bir erkeğin zor bir durumu, baskıyı, sabrı ve dayanıklılığı sembolize etmek için kullanılıyor. Ama bu kelimenin, toplumun farklı kesimlerinde ne anlama geldiğini sorgulamak da gerekiyor. Öyle ya, “erkek at” olmak ne demek? Hangi normları, hangi baskıları ve hangi toplumsal yapıların etkilerini içinde barındırıyor?
Toplumsal Cinsiyet ve “Erkek At” Kavramı
İstanbul’un iş merkezlerinden birinde, ofise gitmek için sabah saatlerinde metrobüse bindiğimde, insanları izlerken bazen kendime bu soruyu soruyorum. Erkekler, genel olarak ne kadar fazla yük taşıyor? Ne kadar fazla “erkek at” olmaya zorlanıyorlar? Toplumda erkeklere yüklenen sorumluluklar ve beklentiler, bazen onların duygusal ve fiziksel sınırlarını aşmalarına neden olabiliyor. Bir erkek olarak sürekli güçlü, sakin ve dayanıklı olmanın baskısı altında olmak; hissettikleriyle ilgilenmek yerine, toplumsal normlara uygun bir şekilde davranmak zorunda kalmak ne kadar adil?
“Erkek at” olmak, toplumun dayattığı güçlülük ve dayanıklılık kalıplarına uyum sağlamayı gerektiriyor. Bu kalıpların içinde bir erkek, genellikle duygusal zorlukları görmezden gelmeli ve sürekli olarak “güçlü” olmalı. Oysa bu, duygusal bir bedel ödemek anlamına geliyor. Kadınların duygusal yükünü konuştuğumuzda sıkça karşılaştığımız “duygusal emek” ifadesi, erkeğe de bir şekilde aşılanmış oluyor. Erkeklerin duygusal ihtiyaçları göz ardı ediliyor ve “erkek at” olmaları bekleniyor. Bunun bedelini de çoğu zaman içsel sıkıntılarla ödüyorlar.
Çeşitlilik ve “Erkek At” Kavramının Farklı Toplumlarda Yansıması
Erkeklerin toplumsal baskılarla nasıl başa çıktığını anlamaya çalışırken, bu kavramın farklı kültürlerdeki yansımalarını gözlemlemek ilginç. İstanbul’da yaşarken, sokakta, okulda, işyerinde ve sosyal medyada bu kalıpların farklı biçimlere büründüğüne şahit oldum. Örneğin, metrobüste sıkça duyduğum bir diğer ifade de “erkek gibi ol, adam gibi davran”dır. Bu, erkeklerin dışarıya karşı güçlü ve sert bir imaj sergilemeleri gerektiğine dair bir başka toplumsal beklentidir. Yani, “erkek at” olmak, sadece fiziki değil, duygusal bir zorlamadır da.
Bir gün, sivil toplum kuruluşunda çalıştığım sırada, kadınların erkeklerle ilgili şikayetlerini dinlerken, erkeklerin de bazen aynı şekilde kendi “erkek at” rollerinden sıkıldıklarını fark ettim. Erkekler de duygusal olarak yıpranabiliyorlar, ama toplumsal normlar buna karşı çıkıyor. Kadınlar, işyerlerinde ve sosyal hayatta bazen ikili rol yüklerinden şikayet ederken, erkekler de aynı şekilde duygusal olarak desteklenmeyen bir yük taşıyorlar.
Sosyal Adalet Perspektifinden Bakıldığında “Erkek At” Olmak
Sosyal adaletin en önemli meselelerinden biri, herkesin eşit koşullarda yaşamını sürdürebilmesidir. Bu, cinsiyet eşitliğini de kapsar. Erkeklerin, toplumsal cinsiyet rollerine sıkışmadan, duygusal ve fiziksel olarak sağlıklı bir şekilde var olabilmeleri gerektiği gerçeğini savunmalıyız. Erkeklerin yalnızca güçlü olmaları değil, aynı zamanda duygusal ve fiziksel sağlıklarını koruyabilmeleri için de bir alan yaratılmalıdır.
Bir gün bir işyerinde, bir erkek çalışan “Erkek at gibi çalışıyoruz, birimizi kaybedersek yerine hemen yenisi gelir” demişti. O an, toplumun kendisine yüklediği “erkek at” rolünün sadece işyerinde değil, hayatın her alanında erkekler üzerinde nasıl bir baskı oluşturduğunu daha iyi fark ettim. Erkekler, zihinlerinde ve bedenlerinde yaşadıkları baskıyı dile getiremediklerinde, bu sosyal adaletin ciddi bir sorunu haline geliyor.
Sonuç: Erkek At Olmak, Toplumsal Bir Yanılsama mı?
Erkek at olmak, güçlü olma, duygusal ihtiyaçları görmezden gelme ve sürekli dayanıklı olma gerekliliğiyle ilgili toplumsal bir yanılgıdır. Bu kavram, sadece erkekleri değil, toplumun tüm bireylerini etkiler. Toplumun erkeklere dayattığı bu kalıpların, hem erkekler hem de kadınlar için duygusal ve psikolojik bedelleri vardır. Gerçek anlamda bir eşitlik, toplumsal cinsiyetin sınırlarını aşarak, herkesin kendi kimliğini ve duygusal ihtiyaçlarını özgürce ifade edebileceği bir ortamda mümkündür.